Powrót
10 min czytania 7 sierpnia 2025

Co grozi za nadużywanie zwolnień lekarskich?

Zwolnienie lekarskie ma służyć powrotowi do zdrowia, ale niektórzy pracownicy traktują je jako sposób na unikanie obowiązków. Nadużywanie zwolnień lekarskich może jednak prowadzić do poważnych konsekwencji – zarówno prawnych, jak i zawodowych. Co grozi za nadużywanie zwolnień lekarskich?

naduzywanie zwolnien lekarskich

SPIS TREŚCI

Na czym polega nadużywanie zwolnień lekarskich?

Zwolnienia lekarskie (L4) mają służyć temu, by pracownik mógł odpocząć i wrócić do zdrowia. Niestety, niektórzy wykorzystują je w niewłaściwy sposób. Nadużywanie zwolnień lekarskich to sytuacja, w której pracownik nie korzysta z L4 zgodnie z jego celem.

Wykorzystywanie zwolnień lekarskich niezgodnie z ich przeznaczeniem, czyli nadużywanie L4, to sytuacja, w której pracownik korzysta ze zwolnienia w sposób sprzeczny z jego celem. Zamiast rekonwalescencji i odpoczynku, podejmuje inne aktywności — często zarobkowe, towarzyskie lub wyjazdowe — które mogą świadczyć o dobrym stanie zdrowia i braku potrzeby leczenia.

Zwolnienia lekarskie pracownika, który nie przestrzega zaleceń lekarskich i wykorzystuje je niezgodnie z celem, mogą zostać zakwestionowane podczas kontroli ZUS lub samego pracodawcy. W takich przypadkach pracownik naraża się nie tylko na utratę zasiłku, ale również na poważniejsze konsekwencje, takie jak zwolnienie dyscyplinarne.

Najczęstsze przyczyny nadużywania zwolnień lekarskich

Zwolnienie chorobowe to ważny przywilej, który ma pomóc pracownikowi wrócić do zdrowia i uniknąć pogorszenia stanu zdrowia. Niestety, w ostatnich latach rośnie liczba przypadków, w których wykorzystanie zwolnienia chorobowego nie ma nic wspólnego z leczeniem. Nieuczciwe zwolnienia lekarskie stają się coraz częstszym problemem zarówno dla pracodawców, jak i dla ZUS-u.

Do najczęstszych przyczyn nadużywania zwolnień lekarskich należą:

– Unikanie obowiązków zawodowych – część pracowników traktuje L4 jako sposób na chwilowy odpoczynek od pracy, mimo braku rzeczywistej choroby.
– Dorabianie na boku – zdarza się, że pracownik wykorzystuje czas wolny na pracę w innej firmie lub działalność zarobkową.
– Problemy w miejscu pracy – konflikty z przełożonym lub współpracownikami skłaniają niektóre osoby do „ucieczki” na L4.

– Wyjazd na wakacje, imprezy okolicznościowe, remonty — niektórzy pracownicy mogą nie mieć wystarczającej ilości dni urlopowych do wykorzystania lub nie chcą korzystać z urlopu na takie okazje i wtedy sięgają po nieuczciwe zwolnienie lekarskie, aby uzyskać „dodatkowe” wolne.
– Wypalenie zawodowe i stres – zamiast sięgnąć po pomoc, część pracowników decyduje się na zwolnienie, które ma dać chwilę oddechu.
– Łatwość uzyskania zwolnienia – wystawianie zwolnień lekarskich przez niektórych lekarzy może odbywać się zbyt pochopnie, bez dokładnej weryfikacji stanu zdrowia pacjenta.

W związku z rosnącą liczbą nadużyć coraz częściej przeprowadza się kontrole zaświadczeń lekarskich. ZUS lub pracodawca mogą sprawdzić prawidłowość wykorzystania zwolnienia, a w przypadku nieprawidłowości – cofnąć zasiłek chorobowy lub wyciągnąć konsekwencje służbowe.

Czytaj też: Najlepsze miasta do pracy w Polsce — jakie wybrać?

naduzywanie zwolnien lekarskich 2

Czytaj też: Zwolnienia grupowe — co warto wiedzieć?

Kontrola pracownika przebywającego na L4 – jak wygląda w praktyce?

Zwolnienie lekarskie to forma usprawiedliwienia nieobecności pracownika w pracy z powodu choroby. Niestety, coraz częściej zdarzają się przypadki nieuzasadnionych zwolnień lekarskich oraz niewłaściwego wykorzystywania zwolnienia, dlatego zarówno pracodawcy, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) mają prawo sprawdzić, czy L4 jest wykorzystywane zgodnie z jego przeznaczeniem.

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich może być przeprowadzana na dwa sposoby:

  1. Przez ZUS – instytucja ta kontroluje, czy zwolnienie lekarskie obejmuje rzeczywisty stan zdrowia uprawniający do czasowej niezdolności do pracy. Może wezwać pracownika na badanie lekarskie lub sprawdzić, czy przebywa on pod adresem wskazanym w L4.
  2. Przez pracodawcę – zgodnie z kodeksem pracy i przepisami o prawach pracy, pracodawca ma prawo przeprowadzić kontrolę w miejscu zamieszkania pracownika, aby upewnić się, że nie dochodzi do niewłaściwego wykorzystania zwolnienia, np. poprzez pracę zarobkową, wyjazdy wakacyjne lub inne niedozwolone aktywności.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości – takich jak nieuzasadnione zwolnienie lekarskie – ZUS może cofnąć zasiłek chorobowy, a pracodawca ma prawo wyciągnąć konsekwencje służbowe wobec pracownika, łącznie z rozwiązaniem umowy o pracę.

Prawidłowość wykorzystania zwolnienia — czego nie wolno robić na L4?

Zwolnienia lekarskie mają na celu zapewnienie pracownikowi czasu na leczenie i regenerację, co jest niezbędne do powrotu do zdrowia i pracy. Możemy wyróżnić kilka rodzajów zwolnień lekarskich:

  • L4 siedzące – oznacza, że pracownik powinien pozostać w domu i ograniczyć aktywność fizyczną do minimum. Zalecany jest całkowity odpoczynek, unikanie wysiłku fizycznego i niepodejmowanie pracy zawodowej ani innych czynności, które mogą pogorszyć stan zdrowia.
  • L4 chodzące – pracownik może poruszać się poza domem i wykonywać lekkie, nieforsujące czynności. Może np. wychodzić na krótkie spacery, załatwiać sprawy codzienne, jednak nie powinien podejmować pracy ani forsować się fizycznie.
  • L4 rehabilitacyjne – dotyczy osób objętych programem rehabilitacji leczniczej, które powinny stosować się do zaleceń terapeuty i uczestniczyć w zaleconych zabiegach.

Czego nie wolno robić na L4?

  • Nie można wykonywać pracy zawodowej ani innych czynności zarobkowych, jeśli zwolnienie tego zabrania.
  • Nie powinno się wykonywać aktywności, które mogą pogorszyć stan zdrowia lub są sprzeczne z zaleceniami lekarza (np. ciężka praca fizyczna przy L4 siedzącym).
  • Nie wolno udawać się na wakacje lub podróże, które mogłyby być sprzeczne z zaleceniami dotyczącymi leczenia i odpoczynku.

Konsekwencje nadużywania zwolnień lekarskich

Nadużywanie zwolnień lekarskich może prowadzić do poważnych konsekwencji dla pracownika. Z punktu widzenia prawa pracy, regularne i nieuzasadnione korzystanie ze zwolnień może skutkować nawet dyscyplinarnym zwolnieniem pracownika. Pracodawca ma prawo reagować, gdy podejrzewa, że zwolnienia są wykorzystywane w sposób niezgodny z ich przeznaczeniem.

Sprawdź też: Znamiona umowy o pracę — kiedy występują?

Tagi

praca prawo pracy zatrudnienie zwolnienie